.webp)
Fakat The Invite’ı yalnızca “Çift eş değiştirecek mi?” ya da “Grup seks olacak mı?” merakı üzerinden okumak filmin asıl eğlencesini ıskalamak olur. Çünkü film, bütün bu cinsel gerilimin altında çok daha eski ve tanıdık bir soruyu taşıyor:
Bir ilişki güven ve istikrar üzerine kurulduğunda, zamanla kendi heyecanını tüketebilir mi?
Filmin asıl paradoksu burada başlıyor.
Hikâye ilk bakışta cinselliğin sınırlarını zorlayacakmış gibi ilerliyor. Başka bedenler, başka arzular ve alternatif bir ilişki biçimi yavaş yavaş evin içine sızıyor. Ancak bu ihtimal ortaya çıktıkça çiftin kendi ilişkisi daha görünür hâle geliyor. Birbirleriyle ne kadar uzun zamandır gerçek anlamda konuşmadıklarını, birbirlerini ne kadar az gördüklerini ve belki de en önemlisi, birbirlerine ne kadar zamandır gerçekten dokunmadıklarını fark etmeye başlıyorlar.
Böylece başkalarının arzusu, kendi aralarındaki mesafeyi görünür kılan bir aynaya dönüşüyor.
Bu nedenle filmdeki grup seks ihtimali aslında bir hedef değil, bir araç. The Invite’ın asıl sorusu “Daha fazla seks ilişkimizi kurtarabilir mi?” değil.
Daha rahatsız edici olan şu:
“Biz birbirimizi hâlâ arzuluyor muyuz?”
Filmin bütün mizahı ve huzursuzluğu da bu sorunun etrafında dolaşıyor.
Pina ve Hawk: Arzunun İki Ayrı Yüzü
Filmin asıl ilginçliği ise Pina ve Hawk karakterlerinin çift üzerinde nasıl çalıştığında ortaya çıkıyor.
İlk bakışta ikisi de yalnızca evliliğin sınırlarını zorlayan, cinsel açıdan özgür iki komşu gibi görülebilir. Fakat biraz daha dikkatli bakıldığında Pina ve Hawk'ın aynı işlevi görmediği fark ediliyor.
Hawk, Angela'nın arzusuna; Pina ise Joe'nun arzusuna dokunuyor.
Üstelik bunu birbirinden oldukça farklı yollarla yapıyorlar.
Hawk'ın Angela'ya yaklaşımı doğrudan cinsellik üzerinden kurulmaz. Angela'nın yaptığı şeylerle, zevkleriyle ve dünyaya bakış biçimiyle ilgilenir. Angela'nın aldığı halıya hayran kalır, evdeki resimlere gerçekten bakar ve onları sıradan dekorlar gibi geçiştirmez. Angela'nın estetik dünyasını fark eder.
Bu küçük ayrıntılar aslında çok önemlidir.
Çünkü Hawk yalnızca Angela'nın bedenine değil, onun sanatçı ruhuna ilgi gösterir. Onun zevklerini, seçimlerini ve dünyasını yeniden görünür kılar.
Uzun ilişkilerde zamanla kaybolan şeylerden biri de tam olarak budur: merak.
Partnerinin ne düşündüğünü, neden bir şeyi sevdiğini, neden o halıyı seçtiğini ya da duvardaki o resmi neden oraya astığını artık sormazsın. Çünkü karşındaki insanı tanıdığını düşünürsün.
Joe'nun Angela'ya bakışı da biraz böyle bir alışkanlığın içine sıkışmış gibidir.
Hawk ise Angela'nın dünyasına bir yabancı gibi girer ve tam da bu nedenle onu yeniden keşfedilebilir hâle getirir.
Joe, Angela'nın yanında yaşamaya alışmıştır; Hawk ise Angela'nın dünyasını yeniden keşfeder.
Ve arzu açısından bu ikisi arasında büyük bir fark vardır.
Pina'nın Joe üzerindeki etkisi ise çok daha doğrudandır. Pina daha talepkâr, daha açık ve daha fiziksel bir biçimde yaklaşır. Joe'nun bastırılmış cinsel tarafını harekete geçirir. Ona yeniden arzu edilen bir erkek olduğunu hissettirir.
Böylece iki karakter arasında neredeyse kusursuz bir simetri ortaya çıkar:
Pina, Joe'nun bedenine dokunur; Hawk ise Angela'nın sanatçı ruhuna.
Pina Joe'ya yeniden arzu edilen bir erkek olduğunu hissettirirken, Hawk Angela'ya yeniden görülen, estetik duyarlılığı ve iç dünyası fark edilen bir kadın olduğunu hissettirir.
Dolayısıyla mesele yalnızca “başka insanlardan hoşlanmak” değildir.
Mesele, çiftin birbirinden artık alamadığı şeyleri dışarıda bulmaya başlamasıdır.
Angela'nın ihtiyacı belki de yeni bir erkekten çok yeniden görülmektir.
Joe'nun ihtiyacı ise yeni bir kadından çok yeniden arzu edilmektir.
Ve filmin ironisi tam burada ortaya çıkar:
Aynı evliliğin içinde yaşayan iki insan, arzularının farklı biçimlerde kuruduğunu ancak başka insanların bakışı sayesinde fark eder.
Pina ve Hawk Gerçekten Var mı?
Buradan filmin daha tuhaf tarafına geçebiliriz.
Pina ve Hawk'ın varlığında başından beri hafif bir gerçekdışılık hissi vardır. Sanki bu iki karakter yalnızca hikâyeye sonradan eklenmiş iki komşu değildir. Bir anda kapının önünde belirir, çiftin hayatına girer, bastırılmış arzuları harekete geçirir ve film sona yaklaşırken neredeyse geldikleri kadar tuhaf biçimde ortadan kaybolurlar.
Bu nedenle onları yalnızca gerçek karakterler olarak okumak filmin fantastik damarını biraz eksik bırakıyor.
Sanki eve iki insan değil, iki hayalet geliyor.
Ama bunlar geçmişten gelen hayaletler değil.
Çiftin kendi içinden çıkan hayaletler.
Çünkü Pina ve Hawk'ın asıl işlevi yeni bir ilişkinin kapısını açmak değil, mevcut ilişkinin içinde neyin kaybolduğunu göstermek.
Hawk, Angela'nın uzun ilişki içerisinde görünmez hâle gelen sanatçı ruhunun, estetik duyarlılığının ve yeniden keşfedilme arzusunun cisimleşmiş hâli gibi çalışıyor.
Pina ise Joe'nun bastırılmış cinsel arzusunun, yeniden istenme ve talep edilme ihtiyacının beden bulmuş hâli gibi.
Bu yüzden onların gerçekten var olup olmadıkları sorusu giderek önemini kaybediyor.
Çünkü hayaletlerin gerçekliği değil, yaşayanlar üzerinde bıraktıkları etki önemlidir.
Pina ve Hawk eve dışarıdan gelen iki yabancı değil, evliliğin içinde çoktan kaybolmuş iki arzunun hayaletleri gibidir.
Ve bu okuma, onların neden bir anda ortaya çıkıp bir anda kaybolduğunu da anlamlı hâle getirir.
Çünkü görevlerini tamamlamışlardır.
Çiftin birbirlerine yeniden bakmasını sağlamışlardır.
Eyes Wide Shut'ın Hafif Bir Yankısı
Tam bu noktada The Invite ister istemez Stanley Kubrick'in Eyes Wide Shut'ını hatırlatıyor.
Elbette iki filmin tonu, estetik iddiası ve karanlık seviyesi arasında büyük fark var. Kubrick'in filmi evlilik, arzu, kıskançlık ve cinsel fanteziyi tekinsiz bir rüya evrenine taşırken The Invite çok daha hafif, komik ve seyirlik bir anlatı kuruyor.
Fakat iki filmin altında benzer bir soru yatıyor:
Evlilik ile arzu gerçekten birbirinden bağımsız düşünülebilir mi?
Kubrick'te fantezi gerçekliği tekinsizleştirir.
The Invite'ta ise fantezi gerçekliği açığa çıkarır.
Eyes Wide Shut'ta Bill'in gece boyunca girdiği dünya, evliliğinin altında yatan arzuları ve güvensizlikleri bir kâbusa dönüştürür. The Invite ise aynı türden bir fantezi mekanizmasını çok daha hafif bir biçimde kullanır: Çiftin karşısına çıkan insanlar, onların kendi ilişkilerinde artık göremedikleri şeyleri görünür kılar.
Bu yüzden Pina ve Hawk'ı filmin gerçekliğinden ziyade bir fantezi düzeneği olarak okumak daha ilginçtir.
Onlar gerçek olabilir.
Ama film açısından önemli olan bu değildir.
Önemli olan, Angela ve Joe'nun gözünde neye dönüştükleridir.
Evin İçindeki Psikolojik Laboratuvar
Tek mekân kullanımı da bu okumayı güçlendiriyor.
Akşam yemeği ilerledikçe ev, güvenli ve tanıdık bir yaşam alanı olmaktan çıkıp küçük bir psikolojik laboratuvara dönüşüyor. Gündelik sohbetlerin yerini itiraflar, imalar ve bastırılmış arzular alıyor. Sosyal nezaket yavaş yavaş çözülüyor.
Dışarıdan bakıldığında dört insan aynı odada yemek yiyor.
Ama aslında masada dört kişiden fazlası var.
Joe'nun arzuladığı erkeklik, Angela'nın arzuladığı görülme hissi, evliliğin kaybettiği merak ve bastırılmış cinsellik de masada.
Bu nedenle filmdeki gerilim yalnızca “Kim kiminle yatacak?” sorusundan doğmuyor.
Asıl gerilim şuradan doğuyor:
İnsan, partnerinin yanında hâlâ kendisini arzu edilen biri olarak hissedebiliyor mu?
Ve daha da önemlisi:
Partnerini hâlâ gerçekten merak ediyor mu?
Çünkü uzun ilişkilerin problemi her zaman sevginin bitmesi değil.
Bazen sevgi yerinde kalırken merak ortadan kayboluyor.
Güven yerinde kalırken heyecan kayboluyor.
Birliktelik sürerken birbirine bakma biçimi değişiyor.
Partner artık keşfedilecek bir insan olmaktan çıkıp bilinen bir nesneye dönüşüyor.
Belki de arzunun en büyük düşmanı ihanet değil:
Alışkanlık.
Sonuç: Arzunun Geri Dönüşü
Bu açıdan The Invite, bir grup seks hikâyesinden çok daha fazlasına dönüşüyor.
Başkalarını arzulama ihtimali üzerinden aslında birbirlerini ne kadar zamandır arzulamadıklarıyla yüzleşen bir çiftin hikâyesine.
Pina Joe'ya bedeninin hâlâ arzu edilebilir olduğunu hatırlatıyor.
Hawk ise Angela'ya yalnızca bir kadın olarak değil, kendi zevkleri, dünyası ve sanatçı ruhuyla hâlâ görülebilecek biri olduğunu hatırlatıyor.
Ve belki de filmin en güzel ironisi burada:
Çift birbirlerini yeniden arzulamayı, önce başkalarının onları arzuladığını görerek öğreniyor.
Pina ve Hawk'ın kapıyı çalması bu yüzden yalnızca bir davetin başlangıcı değil.
Evliliğin içinde çoktan unutulmuş bir arzunun kapıyı yeniden çalması.
Ve belki de o iki karakter gerçekten hiç var olmadı.
Belki de eve gelenler Pina ve Hawk değildi.
Evliliğin içinde uzun zamandır unutulmuş olan Joe ve Angela'nın kendileriydi.
Çünkü bazen bir evliliğin kapısını çalan şey yeni insanlar değil, içeride çoktan kaybolmuş bir arzunun hayaletidir.
Yorumlar