Fransız sinemasının usta isimlerinden Jacques Audiard, dört yıllık bir aradan sonra çektiği De rouille et d'os (Pas ve Kemik) filminde, hayatın yıprattığı iki yaralı karakterin hikâyesine odaklanıyor. Katil balina eğitmeni olan Stephanie, evsiz ve parasız Ali ile bir gece kulübünde tanışır. Stephanie, çalıştığı akvaryumdaki bir kaza sonucu bacaklarını kaybeder ve Ali ile aralarında ilginç bir yakınlaşma başlar. Film, Craig Davidson’un kısa hikâyesinden uyarlanırken, başrollerinde ise Marion Cotillard ve Matthias Schoenaerts yer alıyor.
Karakterlerin bu çarpıcı dönüşüm hikâyesi, psikolojideki bazı temel kuramlar üzerinden okunabilir.
Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi
Maslow’un geliştirdiği ihtiyaçlar sıralaması beş basamaktan oluşur. En tabanda fizyolojik ihtiyaçların yer aldığı bu piramit, sırasıyla güvenlik, ait olma ve sevgi, değer ve son olarak zirvede kendini gerçekleştirme ihtiyaçları şeklinde sıralanır. Maslow’a göre bir basamaktaki ihtiyaçlar giderilmeden bir üst basamağa geçmek mümkün değildir.
Stephanie, kazadan önceki hayatından da anlayacağımız üzere, kendini gerçekleştirme basamağına ulaşmış biriyken, yaşadığı talihsiz olay onu piramidin en altına iter. Hayat, onu farklı bir şekilde (bacakları olmadan) bu piramidin tepesine doğru tekrar tırmanması için sınar.
Ali ise çocuğuyla birlikte ablasının yanında kalan, sorumsuz ve Maslow’un piramidinde en aşağıda bulunan bir karakterdir. Stephanie’nin kazadan sonra Ali’yi araması da bir tesadüf değildir. En yakınındakilerin acıyan bakışlarının aksine Ali, Stephanie’ye farklı yaklaşır ve onu kolundan tuttuğu gibi hayatın tam ortasına bırakır. Buna karşılık Stephanie de Ali’nin dövüş sporları üzerine kariyerinde tırmanmasına önayak olur.
Çoklu Zekâ Kuramı
Gardner, bilişsel yeteneklerin geniş bir yelpazeden oluştuğunu ve aralarında sadece çok zayıf bir korelasyonun bulunduğunu savunur. Örneğin, matematiği iyi olan bir çocuğun bu konuda zayıf olan bir çocuktan daha zeki olduğunu söylemez. Gardner, bir davranışın zekâ olarak kabul edilebilmesi için dokuz yeteneğin belirli ölçütleri karşıladığını savunur: Uzamsal, sözel, mantıksal-matematiksel, kinestetik, müziksel, içsel, sosyal, doğasal ve varoluşsal zekâ. Gardner, hiçbir alanın diğerinden daha "zeki" olduğunu iddia etmez.
Stephanie ve Ali, zekâ türleri oldukça farklı karakterlerdir. Ali’yi ele alırsak, onun yüksek bedensel-kinestetik zekâsı (dövüş yetenekleri) dışında yarınını çok fazla düşünmeyen, sorumsuz bir karakter olduğunu görürüz. Katil balina terbiyecisi Stephanie ise muhtemelen güçlü bir doğasal zekâya (hayvanlarla iletişim) sahip, malum kazaya kadar oldukça iyi bir kariyeri ve yaşantısı olan bir karakterdir.
Kazayla birlikte hayatında sıkıntılı bir döneme giren ve bununla nasıl baş edebileceği konusunda pek bir fikri olmayan Stephanie, Ali’nin vurdumduymaz ve rahat tavırlarının (farklı bir zekâ türünün) yardımıyla bu zor durumun üstesinden gelir. Ali ise sorumsuz tavırlarını, Stephanie'nin sağladığı duygusal ve yapısal destekle (belki de içsel ve sosyal zekâsıyla) aşar. İkili arasındaki bu simbiyotik (karşılıklı faydaya dayalı) yakınlaşma, onların Maslow’un piramidinde hızla en üste yükselmelerine neden olur.
Birlikte Yaşamak
İnsan, düşünen bir varlık olmasının yanında, aynı zamanda birlikte yaşamaya mahkûm sosyal bir canlıdır. Besin zincirinde zekâsıyla farklı bir noktada olan insan, bu zekânın getirdiği sorumlulukları da gerçekleştirmek zorundadır. Diğer canlı türlerinin yaşam alanlarına saygı duyması gerektiği gibi, kendi türü içerisinde de farklı algı düzeylerinin yarattığı eksikliklerini veya fazlalıklarını yine kendi türüyle bir arada yaşayarak dengeleyebilir.
Ali ve Stephanie'nin hikâyesi de tam olarak budur. Bedensel zekâya sahip Ali ile doğasal/içsel zekâya sahip Stephanie, birbirlerinin "eksikliklerini" tamamlayarak hayatta kalmayı ve Maslow'un piramidinde yeniden yükselmeyi başarırlar. Zaten "toplumsal" denen olgunun ve insanın insanla yaşama mecburiyetinin de yegâne sebebi bu olsa gerektir.
Yorumlar