Ang Lee'nin Yann Martel'in çok satan romanından uyarladığı Pi'nin Yaşamı, aynı zamanda yönetmenin ilk üç boyutlu filmi. Görsel dünyasıyla sinemanın teknik olanaklarını sonuna kadar kullanan film, bir yandan hayatta kalma hikâyesi anlatırken diğer yandan inanç, doğa ve insan ilişkisi üzerine sorular ortaya atıyor.
Hindistan'dan Kanada'ya doğru yol alan bir yük gemisi trajik şekilde batar. Kazadan kurtulan Pi, bir filikada bir sırtlan, yaralı bir zebra, bir orangutan ve Bengal kaplanı Richard Parker ile birlikte kalır. Bu noktadan sonra başlayan hayatta kalma mücadelesi, yalnızca doğaya karşı verilen fiziksel bir mücadele olmaktan çıkar; insanın kendisiyle ve inançlarıyla yüzleştiği bir yolculuğa dönüşür.
Sinema Mucizesi ve İnanç Mucizesi
Pi'nin Yaşamı'nın üç boyutlu kullanımı tartışmasız biçimde etkileyicidir. Özellikle filikanın okyanusun ortasında kaldığı bölümler, 3D teknolojisinin sinema açısından ne kadar güçlü bir anlatım aracı olabileceğini gösterir.
Ancak filmin problemi de burada ortaya çıkar.
Ang Lee bir yandan izleyiciden sinemanın teknik mucizesine inanmasını isterken, diğer yandan inancın mucizesini de aynı düzlemde sunar.
Film, bilimin dünyayı açıklama biçiminin insanın manevi tarafını eksik bıraktığını savunur ve bu eksikliği inanç aracılığıyla tamamlamaya çalışır.
Bu noktada film, son yıllarda insanlığın kökeni ve inanç meselesi üzerine düşünen The Tree of Life ve Prometheus gibi yapımlarla akrabalık kurar.
Ancak Pi'nin Yaşamı'nın farkı, yalnızca tek bir dini referansla yetinmemesi; Hinduizm, Hristiyanlık ve İslam gibi farklı inanç sistemlerinden beslenmesidir.
Kaplan ve İnsan Doğası
Filmin merkezindeki Richard Parker karakteri genellikle insanın içindeki vahşi taraf olarak okunur.
Ancak kaplanı yalnızca içgüdünün sembolü olarak görmek eksik kalır.
Pi'nin ailesinin bir hayvanat bahçesi işletmesi ve kaplanın bu ekonomik yapının en değerli unsurlarından biri olması, filme farklı bir okuma alanı açar.
Richard Parker, modern insanın kontrol etmek zorunda olduğu güçlü sistemlerin bir sembolü olarak düşünülebilir.
Pi, kaplanı yok etmeyi seçmez. Onu kontrol etmeye, onunla yaşamaya çalışır.
Bu durum, insanın doğa karşısındaki tavrından ekonomik sistemlerle ilişkisine kadar uzanan bir uzlaşma fikrini ortaya çıkarır.
Ancak filmin tartışmalı tarafı da burada başlar.
Film, doğayla mücadelede olduğu gibi ekonomik düzen karşısında da aynı sorgulayıcı tavrı göstermez.
Pi'nin kaplanla kurduğu ilişki bir hayatta kalma stratejisi olarak sunulurken, modern ekonomik sistemin insan üzerinde yarattığı baskılar aynı ölçüde sorgulanmaz.
İnanç, Kapitalizm ve Uzlaşma
Pi'nin hikâyesi, insanın yalnızca akıl ile değil, inanç ve hayal gücüyle de hayatta kaldığını savunur.
Ancak film, kapitalist düzenin yarattığı rekabet ve hayatta kalma koşullarını sorgulamak yerine onunla uzlaşmayı tercih eder.
Richard Parker'ın temsil ettiği güç, tehlikeli olduğu kadar vazgeçilmezdir.
Pi'nin kaplanı eğitmesi, onunla paylaşmayı öğrenmesi ve sonunda ondan ayrılırken yaşadığı üzüntü, aslında insanın hayatındaki kontrol edilemez güçlerle kurduğu karmaşık ilişkiyi anlatır.
Fakat film, bu uzlaşmayı doğayla ilişkide olumlu bir olgunlaşma olarak görürken, kapitalist düzen söz konusu olduğunda daha muhafazakâr bir noktaya çekilir.
Bu nedenle Pi'nin Yaşamı, seküler dünyanın manevi boşluğunu sorgulayan güçlü bir film olsa da, bu boşluğu oluşturan ekonomik ve toplumsal koşulları aynı cesaretle tartışmaz.
Belki de filmin en büyük çelişkisi burada ortaya çıkar:
İnsan ruhunun kurtuluşunu arayan film, insanın içinde yaşadığı düzeni sorgulama noktasında aynı özgürlüğü gösteremez.
Yorumlar