Virüs metaforunun toplumsal ve siyasal alegoriler üretmek için kullanılması sinemada yeni bir yöntem değil; özellikle zombi filmleri bu damarı uzun yıllardır besliyor. Steven Soderbergh ise Contagion'da odağını yaşayan ölülere değil, küreselleşmiş dünyanın görünmez dolaşım ağlarına çeviriyor. Küçücük bir temasın, sıradan bir el sıkışmasının ya da ortak kullanılan bir nesnenin nasıl küresel bir felakete dönüşebileceğini soğukkanlı bir gerçekçilikle izletiyor.
Filmin daha ilk dakikalarında yapılan kredi kartı ödemesine özellikle vurgu yapılması tesadüf değildir. Soderbergh, virüsü yalnızca biyolojik bir tehdit olarak değil, küresel ekonominin kriz mekanizmalarının da bir alegorisi olarak konumlandırır. Salgın, tıpkı ekonomik krizler gibi önce en kırılgan kesimleri vurur; ardından sağlık çalışanları ve sahada mücadele eden emekçilere sıçrar. Yönetim kademesindeki elitler ise doğrudan bedel ödemekten çok, bürokratik çarkın işlemeye devam etmesini sağlamaya odaklanır. İnsan kaybı ne kadar büyük olursa olsun, asıl öncelik sistemin yeniden çalışır hâle gelmesidir.
Ne var ki Soderbergh, bu noktaya kadar isabetli gözlemlerle kurduğu anlatıda, final bölümünde farklı bir yöne savruluyor. Filmin başında eşini aldatan karakteri, yalnızca kendi ölümüne değil, virüsü eski evliliğinden olan oğluna da bulaştırarak adeta ahlaki bir cezalandırmanın öznesine dönüştürüyor. Buna karşın eski eşi ve kızının salgından etkilenmemesi, filmin muhafazakâr aile anlayışını yeniden üreten bir bakış açısına kaydığı hissini güçlendiriyor.
Benzer bir tercih, salgının çözümünde de karşımıza çıkıyor. Küresel ekonominin dengesini bozan bu "virüsün" tedavisi, krizden en az etkilenen; onu yalnızca veriler ve raporlar üzerinden tanıyan uzmanlara ve bürokratik elitlere emanet ediliyor. Oysa salgının gerçek yükünü taşıyanlar, onun sonuçlarını her gün yaşayan emekçiler. Film, bu çelişkiyi göstermek yerine çözümü yine sistemin merkezinde arıyor.
Bu karamsar tablo içinde insani bir umut ışığı ise Dr. Cheever karakteriyle beliriyor. Geliştirilen aşının işçi sınıfına ulaşması için bürokratik sınırları zorlayan tavrı, kısa süreli de olsa dayanışmanın ve uzlaşının mümkün olabileceğini düşündürüyor. Ancak Soderbergh finalde kesin bir iyimserlik sunmuyor. Çünkü ister biyolojik ister ekonomik olsun, virüslerin ortak özelliği aynıdır: Ne zaman mutasyona uğrayıp yeni bir yüzle geri döneceklerini kimse bilemez.
Yorumlar